بدبینی و خوش بینی

تعریف بدبین:

کسی که در امری یا در همه امور به نظر سوء ظن بنگرد و چشم به عیوب دیگران میدوزد و فقط بدیها را میبیند در اصطلاح فلسفه به فردی گفته میشود که آفرینش را پر از یأس، حرمان و بدبختی بداند[1] و به حالتی که فرد بدبین دارد بدبینی گویند.

تعریف خوشبین:

آن که همیشه به همه کارها به نظر خوب بنگرد و جهت خوب امور و مردم را مورد توجه قرار دهد[2] و به قول معروف همیشه به جای تمرکز به نیمه خالی لیوان (بدیها) به نیمه دیگر پر لیوان (خوبیها) توجه داشته باشد، حالتی که نتیجه این صفت است را خوش بینی گویند.

در کل، در روایات و آیات ما مستقیم و غیرمستقیم به این دو صفت اشاره شده و مضرات بدگمانی و آثار بد فردی و اجتماعی آن گوشزد شده است و نسبت به خوش گمانی ترغیب و تشویق شده و آثار خوب فردی و اجتماعی آن شمرده شده است.

مراد از بدگمانی: گمان بد اگر تنها در دل خطور کند، گناه نیست. چون که یک امر غیرارادی است و انسان نسبت به چنین امور غیرارادی تکلیفی ندارد ولی اگر فرد به آن ترتیب اثر دهد و در دل میل به تغییر محبت به دشمنی و نفرت پیدا کند و در رفتار و معاشرت با دیگران برخلاف گذشته عمل کند، گناه و حرام است.[3]

اصول آداب معاشرت...